Mevlânâ, Horasan′ın Belh şehrinde 604/1207’de doğdu. Babası taçsız padişahlardan Sultanü′l-ulema Muhammed Bahaüddin Veled′dir.

Mevlânâ Celâlüddin, beş yaşındayken ba­basıyla Belh′ten ayrılır. Kader kervanı Nişabur′a, Bağdat′a, Mekke′ye, Medine′ye, Şam′a uğrar. Nişabur′da Attar, Esrar-nâmesi′ni Mevlânâ′ya hediye eder. Şam′da Şeyh-i Ekber Muhyiddin-i Arabî, (ks) "Sübhanallah, bir okyanus, bir denizin arkasından gidiyor" diye hayrette kalır. Malatya, Er­zincan taraflarını aşıp Lârende (Karaman)′ye ko­narlar. Gevher Bânû ile evlenir. Oğlu Sultan Veled burada doğar. Annesi Mümine Sultan burada vefat eder. Sultan Alâüddin Keykubat ve çevresinin is­teğiyle, "Âşıkların Kâbesi" olacak olan Konya′ya göçerler. Bir müddet sonra Sultanü′l-ulema irtihal eder. Mevlânâ, ilk feyzini babasından alır. Tirmizli Seyyid Burhanüddin-i Muhakkik ile kemâle erer. Şemsüddin-i Tebrizî ise gerçekten ona bir güneş olup yanmaya müheyya bu çerağı yakıp tutuşturur. Nihayet 672/1273’de bu hasret dağı, bu ayrılık ateşi söner. "Mezarı âriflerin gönlünde" zâhiren ölü, mânada diri; gökyüzüne Mesnevî, Dîvan-ı Kebir, Divan-ı Rubaiyât, Fih-i Mâfih, Mecalis-i Seb′a ve Mektubât yıldızlarını nakşedip Hakk′a yürür.